Шэнэ Хэлсээн: Колоссынхидтэ
Author: Институт перевода Библии
Date: 2020-03-27T17:13:40.143995+00:00

Шэнэ Хэлсээн

Шэнэ Хэлсээн

1. Оролто Үгэ

1. Колоссынхидтэ

1. Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Оролто Үгэ

Шэнэ Хэлсээн

Оролто үгэ

Хүндэтэ уншагшад!

Таанад мүнөө гартаа буряад хэлэндэ оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээн гэжэ нэрэтэй ном барижа байнат. Шэнэ Хэлсээн Хуушан Хэлсээн хоёр сугтаа Нангин Бэшэг гэхэ гү, али Библи гэжэ ном бүрилдүүлнэ. Дэлхэй дээрэ энэ ном бусад номуудһаа үлүү ехээр уншагдаг юм.

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшэгдэһэн хорин долоон номһоо бүридэнэ. Урдань Римэй хаанай орондо ажаһуудаг арадууд хоорондоо эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэе бэетэйгээ харилсадаг һэн. Шэнэ Хэлсээн болбол «Һайн Мэдээсэлэй» дүрбэн ном, Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүдэй ном, элшэнэрэй хандалганууд, мүн ерээдүй сагые уридшалан харуулһан Гэршэлгэһээ бүридэдэг. «Һайн Мэдээсэлые» грек хэлэн дээрэ «Евангели» гэжэ нэрлэдэг. Иисус Христос номноһон һургаалаа тон тиигэжэл нэрлэһэн юм. Мүн баһа Матвей, Марк, Лука болон Иоаннай бэшэһэн Шэнэ Хэлсээнэй түрүүшын дүрбэн ном тиигэжэ нэрлэгдэһэн байгаа. Тэдэ номууд соо Иисус Христосой ажамидарал, газар дэлхэй дээрэ ябуулһан ажал, номноһон һургаал, бүтээһэн гайхамшагта үйлэ хэрэгүүд тухайнь, наһанһаа нүгшэһэн, һүүлдэнь амидырһан тухайнь хөөрэгдэнэ.

Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй яажа дэлгэрһэн тухай Элшэнэрэй үйлэ хэрэгүүд гэжэ нэрэтэй ном соо хэлэгдэнэ. Эндэ Христос шажанай һууришажа дэлгэрһэн түрүүшын жэлнүүд хойно хойноһоон удаа дараалан зураглагдана. Тиимэһээ энэ ном түүхын тусхай ажахолбогдолтой ном мүн. Элшэнэрэй ашаар Иисус Христос тухай Һайн Мэдээсэлэй бүхы газар дэлхэй дээгүүр хаа хаанагүй таража эхилһэниинь эндэ харуулагдана.

Шэнэ Хэлсээн соо баһа хорин нэгэн хандалганууд гэхэ гү, али бэшэгүүд оролсодог. Тэдэниие Павел, Петр, Иоанн элшэнэр болон бусадшье хүнүүд Христосой түрэхэһөө хойшо зуун жэлэй туршада бэшэһэн байгаа. Эдэ хандалганууд христос шажантанай һүзэг этигэлэй болон ажамидаралай элдэб янзын асуудалнуудые хүндэнэ, зүблэл болон захяа заабаринуудые үгэнэ.

Гэршэлгэ гэдэг Шэнэ Хэлсээнэй һүүлшын ном уридшалан хэлэһэн удха шэнжэтэй юм. Энэ ном уншахада бэлэн бэшэ. Энэ ном соо хүн түрэлхитэнтэй хамта Бурханай байлсаһан нюуса олон бэлгэ тэмдэгүүдээр элирхэйлэгдэнэ, газар дэлхэйн зоной Бурханай зарга шүүбэридэ орохо тухай, энэ газар дэлхэйн орондо бүри һайн, хэтэ мүнхын «шэнэ огторгой тэнгэри, шэнэ газар дэлхэй» байгуулагдаха тухай хэлэгдэнэ.

Оршуулагдаһан Шэнэ Хэлсээнэй номуудай эхэ бэшэг тухай

Шэнэ Хэлсээн эртэнэй грек хэлэн дээрэ бэшээтэй байгаа. Тэрэ оло дахин гараар буулгажа бэшэгдээ. Тиимэ ушарһаа Шэнэ Хэлсээнэй номуудай грек эхэ бэшэгүүд хоорондоо илгаралтай байдаг. Гэбэшье олон ушарнуудта тэдэ илгаралнууд номой удха ойлгоходо нүлөөлдэггүй, тиигээдшье бусад эртэнэй олон бэшэгүүдтэй зэргэсүүлхэдэ, Шэнэ Хэлсээнэй эхэ бэшэгүүд соо тиимэ илгаралнууд үсөөнөөр дайралдана.

Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулһан тухай

Оршуулгынгаа һайн шанар баталхын, удха үнэн зүбөөр тайлбарилхын тула оршуулгамнай Библиин номуудай оршуулгада хэрэглэгдэдэг хэдэн шалгалтануудые заатагүй гарадаг. Шэнэ Хэлсээе грек хэлэнһээ буряад хэлэн дээрэ оршуулхадаа, оршуулагшад библиин номуудые тайлбарилха дүримүүдые хэрэглээ. Олон янзаар ойлгожо болохо удхын нэгэ тайлбарилгань оршуулгада оруулагдаа, нүгөө тайлбарилгань хуудаһанай доорохи ажаглалтада табигдаа.

Номой түгэсхэлдэ оршуулга соо дурдагдаһан газар дэбисхэрэй зурагууд, мүн шухала ойлгосонуудые тайлбарилһан толи үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээ ойлгоходо хүнгэн байхын тула энэ нэмэри мэдээсэлнүүд ном соо оруулагдаба. Үгэнүүдые тайлбарилһан толи Библиин шухала ойлгосонуудые, жэшээлэн нэрлэбэл, Бурханай Эльгээмэл, тоһоор түрхихэ, Нангин Һүлдэ, Бурханай табисуурта, Хүн түрэлтэнэй Хүбүүн, Бурханай Хурьган, Бурханай хаан түрэ, һүзэглэгшэдэй бүлгэм гэхэ мэтые тайлбарилха, мүн номуудай удха ойлгоходо шухала мэдээ үгэхэ зорилготой юм. Библиин үшөө ямар газарта адли шэнжэ удхатай зарим үгэ, ойлгосонууд дайралданаб гэжэ заажа үгэнэ.

Шэнэ Хэлсээнэй номууд нэгэдэхи зуунай хоёрдохи хахадта бэшэгдэһэн байгаа. Тэрэ сагһаа хойшо мянга гаран хэлэнүүд дээрэ оршуулагдаа. Мүнөө буряад хэлэн дээрэ оршуулагдаба. 1909 ондо эхирид-булагадай нютаг хэлэн дээрэ анха түрүүн Матвейн дуулгаһан Һайн Мэдээсэл, 1912 ондо анхан хэблэгдэһэн Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл Нангин Бэшэг оршуулгын институт шэнээр хэблэжэ гаргаһан байгаа. Тэрээнһээ гадна шэнээр оршуулагдаһан Маркын дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (1996), Иисус – хүүгэдэй нүхэр (1999), Иоаннай дуулгаһан Һайн Мэдээсэл (2003), Хүүгэдэй Библи (2004 ондо) хэблэжэ гаргаа.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт Шэнэ Хэлсээе буряад хэлэн дээрэ оршуулжа хүдэлһэн оршуулагшадта, редакторнуудта, мүн энэ оршуулга хэблэхэдэ оролдолго гаргаһан хүнүүдтэ һайн һанаагаа элирхэйлнэ, баяр баясхалан хүргэнэ.

Нангин Бэшэг оршуулгын институт

Печатается по благословению Преосвященного Савватия, Епископа Улан-Удэнского и Бурятского

Шэнэ Хэлсээн

Оршуулагшад: С. Б. Будаев, Д. А. Райцанова Редактор: Р. С. Дылыкова

Һанамжа, һайшаалнуудаа энэ хаягаар эльгээжэ болохо: ibt_inform@ibt.org.ru

Horace Knowles © The British & Foreign Bible Society, 1954, 1967, 1972

ISBN 978-5-93943-153-8

© Институт перевода Библии, Москва, 2010

Колоссынхидтэ

Колоссынхидтэ

1. 1

2. 2

3. 3

4. 4

1

Павелай Колоссы хотын һүзэглэгшэдэй бүлгэмдэ бэшэһэн хандалга

Амаршалга

11-2Аха дүүнэр, Иисус Христостой нэгэдэһэн Колоссы хотын һүзэг этигэлтэй Бурханай хүнүүд, Бурханай эрхэ мэдэлээр Христос Иисусай элшэн болоһон би Павел ба манай дүү Тимофей таанадые амаршалнабди.

Бурхан Эсэгэһээ таанадта үршөөл хайра ба амгалан тайбаниие айладханабди[*]+.

Павел баясхалан хүргэн зальбарна

3-4Иисус Христосто этигэдэг тухайтнай, Бурханай бүхы зондо дуратай байдаг тухайтнай бидэ дуулаа һэмди. Тиимэһээ та бүхэнэй түлөө зальбархадаа, бидэ Дээдын Эзэн Иисус Христосой Эсэгэ Бурханда ходо баясхалан хүргэжэ байдагбди+. 5Үнэн зүб үгые, Һайн Мэдээсэлые анхан таанадта номноходомнай, таанад найдалга тухай дуулаа һэнта. Бурханай тэнгэри дээрэ бэлдээд байһан юумэндэ найдажа байһан дээрэһээ таанад һүзэглэнэт, дуратай байнат+. 6Һайн Мэдээсэл бүхы замбуулин дэлхэй дээрэ ехэ һайнаар дэлгэржэ, үрэ дүн асаржа байна. Бурханай буян хэшэг тухай анха дуулаад, үнэн ушарынь мэдэхэдэтнай тэрэ таанадай дунда баһа һайнаар дэлгэржэ байһан юм+. 7Бидэнтэй хамта хүдэлдэг, бидэнэй аша туһада Христосто этигэл найдалтайгаар алба хэдэг инаг хайрата Епафрасһаа Бурханай үршөөл хайра тухай мэдэһэн байгаат+. 8Таанадта үгэжэ байһан Нангин Һүлдын хайра дуран тухай тэрэ бидэндэ дуулгаһан байгаа.

9Тиимэһээ бидэ таанад тухай дуулаһан үдэрһөө эхилжэ үргэлжэ таанадай түлөө зальбаржа байдагбди. Бурханай Һүлдын үгэдэг гүн ухаан, ойлгосо таанадтай байха тухайнь, тиигэхэдэ Бурханай дура хүсэлөө таанадта харуулжа байха тухайнь бидэ Бурханиие гуйдагбди+. 10Тиигэбэл таанад Дээдын Эзэнэй хүсэһэн ёһоор ажамидаржа, тэрээндэ һайшаагдаха юумые хэдэг байхат. Таанад һайн һайхан хэрэгүүдые бүтээжэ, Бурханиие бүрил һайн мэдэрдэг болохо һэнта+. 11-12Тэрэнэй алдарта хүсэ шадалаар бэхижэн, таанад аргагүй ехэ тэнхээ тэсэбэритэй болохот. Тиимэһээ тэнгэриин гэрэл туяада өөрынгөө хүнүүдтэ бэлдээд байһан юумые хубаалсаха эрхэ таанадта үгэһэн Эсэгэдээ баяртайгаар баясхалан хүргэгты+.

Христос ба тэрэнэй ажал тухай

13Бурхан бидэниие харанхы мунхагай хүсэнһөө аршалжа, инаг хайрата Хүбүүнэйнгээ эрхэ засагта оруулаа юм+. 14Тэрэ Хүбүүниинь бидэнэй нүгэлнүүдые хүлисөөд, бидэниие эрхэ сүлөөтэй болгоо юм+.

15Харагдадаггүй Бурханиие бидэ
Христос соо хараха аргатайбди.
Христос Бурханай ууган Хүбүүн юм,
Тэрэ бүтээгдэһэн бүхы юумэнэй дээгүүр юм+.
16Газар дэлхэй, тэнгэри огторгой дээрэхи
Харагдадагшье, харагдадаггүйшье юумэнүүдые,
тэдэнэй тоодо хаануудые, эзэдые,
засаглагшадые, захирагшадые
Бурхан тэрэнэй ашаар бүтээгөө.
Бүхы юумые тэрэнэй ашаар,
Бүхы юумые тэрэнэй тулада
Бурхан бүтээгөө юм+.
17Бүхы юумэнүүдэй бүтээгдэхэһээ урда
Христос байгаа,
тиимэһээл тэрэнэй ашаар
бүхы юумэн оршожо байна.
18Тэрэ һүзэглэгшэдэй бүлгэмэй толгойнь юм,
һүзэглэгшэдэй бүлгэм тэрэнэй бэень юм.
Тэрэ тус бэеын амидаралай эхин болоно.
Бүхы юумэнүүдэй дээгүүр байхын тула
тэрэ ууган Хүбүүн үхөөд,
хамагай түрүүндэ амидыруулагдаһан юм.
Тэрэ хамаг юумэнэй түрүүндэ юм+.
19Бурхан бүхы шанарнуудаа
Хүбүүндээ шэнгээхэ дуратайл байгаа+.
20Хүбүүнэйнгээ ашаар бүхы юртэмсэтэй
Бурхан эблэрхэ һанаатай байгаа.

Хэрээһэндэ хадуулаад үхэһэн Хүбүүнэйнгээ шуһаар

Бурхан энхэ тайбаниие тогтоожо,
газар дэлхэй болон тэнгэри огторгой дээрэхи
бүхы юумэнүүдтэй эбээ нэгэдхүүлээ юм+.

21Нүгэлтэ юумэнүүдые һанаашалжа, үйлэдэжэ байһан дээрэһээ хэзээ нэгэн сагта таанад Бурханһаа холо байгаат, тэрэнэй дайсадынь байгаат+. 22Харин мүнөө өөрынгөө урда таанадые нангин, арюун сэбэр, гэмгүй байлгахын тула Хүбүүнэйнгээ үхэлөөр Бурхан таанадтай эбээ нэгэдхүүлбэ+. 23Тиимэһээ таанад хатуу ба сухаришагүй һүзэглэжэ байха ёһотойт, Һайн Мэдээсэлые шагнажа этигэһэн найдабарияа алдаха ёһогүйт. Ушарынь юуб гэхэдэ, би Павел газар дэлхэй дээрэ бүхы амитадта номногдоһон тэрэ Һайн Мэдээсэлэй зарасань болооб+.

Һүзэглэгшэдэй бүлгэмэй албатан Павелай ажал

24Мүнөө би таанадай түлөө зоболон эдлэжэ байхадаа жаргалтай байнаб, ушарынь ямар бэ гэхэдэ, Христосой бэень болохо һүзэглэгшэдэй бүлгэмэй түлөө би Христостол адляар зобоноб, тиихэдээ дутуу зоболонгуудые хүсэлдүүлжэ байнаб+. 25-26Бурхан намайе һүзэглэгшэдэй бүлгэмэй алба хэгшээр табяад, таанадай һайн һайханай түлөө Бурханай үгые гүйсэд номнохо ажал даалгаа. Тэрэ Бурханай үгэ үнгэрһэн үе сагта хүн түрэлхитэнһөө далда байгаа, харин мүнөө Бурханай зондо элирхэйлэгдээ++. 27Энэ нюусаяа Бурхан өөрынгөө хүнүүдтэ мэдүүлхэ гэжэ түсэблэжэ байна, гэхэтэй сасуу энэ үнэтэй ба алдарта нюусань бүхы хүнүүдтэ юм. Тэрэ нюусань – Христос таанадай досоо гэһэн удхатай, таанад Бурханай алдарые хубаалсахат гэһэн удхатай юм+. 28Тиимэһээ бидэ Христосые хүн бүхэндэ номножо байнабди. Иисус Христостой нэгэдэһэн хүн бүхэниие Бурханай урда байлгахын тула бидэ бүхы ухаан бодолоороо тэдэниие һурганабди, идханабди. 29Тэрэ бүхэнэй тулада би Христосой үгэжэ байһан, минии зосоо ажаллажа байһан агуу хүсые ашаглан оролдосотойгоор хүдэлжэ байнаб+.

2

2^1Таанадай, Лаодики хотынхидой болон намайе нюураарни танихагүйшье хүнүүдэй түлөө эршэтэйгээр минии ажаллажа байһан тухай мэдэжэ байхыетнай хүсэнэб. 2Тэдэниие урмашуулхын, хайра дураарнь нэгэдүүлхын тула, үнэн зүб ойлгосо үгэдэг баталаатай баялигаар элбэг байлгахын тула би тиигэжэ хүдэлнэб. Тиигэжэл тэдэ зон Бурханай нюусые, Христосые мэдэхэ+. 3Христос болбол Бурханай мэргэн ухаанай болон мэдэрэлгын баялигые нээхэ түлхюур юм+.

4Хэдышье һайн гэжэ һанагдаһан хуурмаг үгэнүүдээр таанадые хэнэйшье хорхойтуулхагүйн, һамааруулхагүйн тула эдэ бүгэдые хэлэжэ байнаб+. 5Би бэеэрээ таанадай хажууда байгаашьегүй һаа, һанал бодолоороо таанадтай хамта байнаб, тиин Христосто этигэһэн һүзэгэйтнай бата хатуу байһыень, һайн журамтай байхыетнай хараад баясажа байнаб+.

Христос жэнхэни ажамидарал үршөөнэ

6Христос Иисусые Дээдын Эзэн гэжэ тооложо байһандаал адли тэрээнтэй хамта ажамидаржа байгты+. 7Таанадые һургаһан ёһоор тэрээн соо үндэһэеэ гүнзэгы табигты, тэрэниие һуури болгон ажамидаралаа зохёогты, бүри ехээр тэрээндэ һүзэглэжэ байгты. Тиигэхэтэйгээ сасуу Бурханда ходо баяр хүргэжэ байгты+.

8Христосһоо бэшэ, харин замбуулиниие захирһан хүсэнүүдһээ[*], хүнүүдэй хөөрэдэг үльгэрнүүдһээ эхи абадаг дэмы хооһон, хуурмаг үгэнүүдэй эльбэдэ абтаад, богоолшолуулхаһаа һэргылэгты+. 9Христосой махабад бэе соо Бурханай бүхы шанарнууд бүрин оршоно+. 10Тэрээнтэй нэгэдэхэдээ таанадайшье ажамидарал эрхим түгэс шанартай болоо. Христос ямаршье засаглагшадһаа, захирагшадһаа дээгүүр юм+.

11Христостой нэгэдэхэдээ, таанад отолуулһан байгаат, зүгөөр хүнүүдэй отолуулдаг аргаар бэшэ, харин Христосоор отолуулһан байгаат. Энэ отолуулга таанадые нүгэлтэ хэрэгүүдые хүүлэдэг заншалнуудһаатнай сүлөөлһэн удхатай юм+. 12Таанад уһаар арюудхагдахадаа Христостой хамта үхөөт, тиихэдээл тэрэниие амидыруулһан Бурханай хүсэндэ этигэжэ, Христостой хамта амидыруулагдаат+. 13Таанад нүгэл хэдэг, отолуулаагүй, Бурханай хүнүүд бэшэ байһан дээрэһээ урдань үхэһэн хүнүүдтэл адли байгаат. Харин Бурхан таанадые мүнөө Христостой хамта амидыруулаа. Бурхан бидэнэй бүхы нүгэлнүүдые хүлисөө+. 14Нүгэлнүүднай маанадые Бурханда үритэйшүүл болгоо. Хуулиин ёһоор бидэнэй түлэхэ ёһотой үри шэриин тэмдэглэлнүүдые тэрэ арилгаба. Манай үри шэри ба нүгэлнүүдые тэрэ хэрээһэн дээрэ саазалуулагдан түлэбэ+. 15Тиигэжэ Христосой ашаар Бурхан захирагша ба засаглагша хүсэнүүдые дараа, тиигээд илалта туйлахадаа тэдэ хүсэнүүдые плендэ абтаһан зондол адляар бүхы арадай урда ябуулаа+.

16Иигэхэдээ эдижэ, уужа байһан юумэнһээтнай боложо гү, али ямар нэгэн һайндэрэй, Шэнэ Һарын һайндэрэй гү, али субботын үдэрэй түлөө хэншье таанадые бү зэмэлэг+. 17Тэдэ юумэнүүд ерээдүй алдарай – Христосой бэеын – һүүдэрынь лэ гээшэ+. 18Үзэл үзэдэг хадаа бусад хүнүүдһээ дээгүүрби гэдэг хүнүүд, даруу зантай байһан хэбэр үзүүлдэг хүнүүд, Эльгээмэлнүүдтэ шүтэдэг хүнүүд шагналыетнай бү буляаг лэ. Тиимэ хүнүүд ехэ ухаатайб гэжэ дэмы һайрхана. Үнэндөө тэдэнэр тэнэгүүд юм. 19Тэдэнэр бэеын толгой болохо Христосто найданагүй. Гэхэтэй сасуу бэе толгойн, Христосой хиналта доро ургажа, тэрэнэй бүридэл болон барисаагаар холбогдуулан эблэрэн, Бурханайл дураар ургадаг юм+.

20-21Таанад Христостой үхөөд, энэ замбуулиниие захирһан хүсэнүүдһээ сүлөөлэгдэбэт. Тиихэдээ яагаад таанад энэ дэлхэйн харьяалда байһандал адли ажамидарна гээшэбта? Яагаад таанад: «Гар бү хүрэ», «Амтыень бү үзэ», «Барижа бү үзэ» гэхэ мэтын тогтоолнуудые сахина гээшэбта++? 22Тэрэ мэтын юумэнүүд хэрэглэгдэһэнэйнгээ һүүлээр хэрэггүй болодог. Эдэ тогтоолнууд хүнүүдэйл зохёоһон дүримүүд ба һургаалнууд гээшэ+. 23Тиимэ тогтоолнуудые баримталхада сэсэн юумэ хэһэнтэйл адляар бодогдодог. Гэхэтэй сасуу Бурханда бүри ехээр дуратай, даруу зантай, бэеэ баридаг болоһон шэнги байдаг. Үнэндээ тэдэ тогтоолнууд хүнэй хүсэлэнгүүдые мэдэлдээ абаха аргагүй юм.

3

Христостой нэгэдэн шэнээр ажамидарха тухай

3^1Таанад Христостой амидыруулагдаһан хадаа Бурханай баруун талада хаан шэрээдэ һууһан Христосой оршодог тэнгэридэхи юумэнүүдтэ зүдхэгты+. 2Эндэ, газар дэлхэйдэ байһан юумэнүүдтэ бэшэ, харин тэндэ, тэнгэридэ байһан юумэнүүдтэ һаналаа табижа байгты. 3Таанад Христостой үхэһэн байгаат, тиимэһээ аминтнай Бурханай урда Христостой хамта хоргодуулагдаад байна+. 4Танай бодото амидарал болбол Христос гээшэ, тиин тэрэнэй ерэхэдэ таанадшье тэрээнтэй хамта алдартань хүртэлсэн ерэхэт+.

5Таанад досоотнай хүдэлдэг дэлхэйн хүсэлэнгүүдые: эрэдээ гү, али эхэнэртээ урбалта, забхайралга, шунал, нүгэлтэ хүсэлэнгүүд, онгонуудта шүтэхэтэй сасуулагдама хомхойрол гэхэ мэтын юумэнүүдые һүнөөхэ ёһотойт+. 6Тиимэ юумэнүүдые үйлэдэдэг, мэдэлдэнь ородоггүй хүнүүдые Бурхан хэһээхэ+. 7Таанад өөһэдөөшье тэдэ зоной дунда амидаржа байхадаа тиимэ хүсэлэнгүүдэй мэдэлдэ байдаг бэлэйт+.

8Харин мүнөө таанад уурлахаяа, галзуугаар сухалдахаяа, хорлохоёо, Бурханиие муушалхаяа, муухай үгэнүүдые хэлэхэеэ, эдэ мэтын муухай юумэнүүдые үйлэдэхэеэ болигты+. 9Бэе бэедээ худал юумэ хэлэхэеэ болигты, таанад урданайгаа ажамидаралые заншалнуудтайнь хамта орхёо ха юмта+. 10Таанад шэнэ хүнүүд болобот. Таанадта өөрыгөө бүрин мэдүүлхын тула Бурхан, Бүтээгшэ тиимэ хүнүүдые бүрил өөртөө адли болгон шэнэдхэдэг юм+. 11Эсэстээ грегүүдэй болон иудейнүүдэй хоорондо, отолуулһан болон отолуулаагүй хүнүүдэй хоорондо, хариин болон зэрлиг зоной хоорондо, барлагуудай болон сүлөөтэй хүнүүдэй хоорондо ямаршье илгаа үгы юм, гансал Христос бии юм, тиин бүхы юумэн Христос, бүхы юумэн соо Христос байха юм+.

12Таанад гэгээн хүнүүд гээшэт. Бурхан таанадта дуратай, таанадые өөртөө шэлэжэ абаа юм. Тиимэһээ таанад бэе бэеэ хайрлажа, бэе бэедээ һайнаар хандажа байгты, номгон, даруу зантай, тэсэбэритэй байгты+. 13Таанад бэе бэеэ ойлгожо байгты, тиимэһээ хэн нэгэнэйтнай нүгөөдэдөө гомдолтой байбалнь, гомдохооһон хүнөө хүлисэжэ байгты. Дээдын Эзэнэй таанадые хүлисэһэндэл адли таанад бэе бэеэ хүлисэжэ байха ёһотойт+. 14Энээнһээ гадна үшөө бэе бэедээ дуратай байгты. Хайра дуран бүхы һүзэглэгшэдые холбодог, тиигэжэ тэдэнэр бодотоор нэгэдэдэг юм+. 15Христосой хайрлажа байһан энхэ тайбан таанадай зүрхэ сэдьхэлые хүтэлжэ байг лэ. Бурхан энхэ тайбанай тулада таанадые дуудажа, нэгэ бэе болгон нэгэдхээ ха юм. Үргэлжэ баяр хүргэжэ байгты+. 16Христосой һургаал ажамидаралайтнай гол хүтэлэгшэнь болог лэ. Бэе бэеэ ухаатайгаар, бодомжотойгоор һургажа, заабарилжа байгты. Бурханда баяр хүргэн, псаломууд, магтаалнууд, арюун нангин дуунуудые дуулажа байгты+. 17Ямаршье юумые Дээдын Эзэн Иисусай нэрэ алдарай түлөө хэжэ, али хэлэжэ байгты, тэрэнээр дамжуулан Эсэгэ Бурхандаа баяр хүргэжэ байгты+.

Шэнэ ажамидаралдаа сахиха зарим дүримүүд

18•Эхэнэрнүүд, үбгэдэйнгөө эрхэ мэдэлдэ байгты. Дээдын Эзэндэ һүзэглэдэг зон тиигэжэл өөһэдыгөө абажа ябаха ёһотой юм+.

19Эрэшүүл, һамгадтаа дуратай байгты. Тэдээндээ шэрүүнээр бү хандагты+.

20Үхибүүд, эхэ эсэгынгээ үгэ ходо дуулажа ябагты. Дээдын Эзэн тиимэ ябадалые һайшаадаг юм.

21Эсэгэнэр, үхибүүдэйнгээ сухалыень бү хүргэжэ байгты, тиигэбэлтнай тэдэтнай урмаа хухарха.

22Барлагууд, эзэдэйнгээ үгэ ходо дуулажа байгты. Билдагуушадтал адли эзэдэйнгээ гансал хаража байхадань бэшэ, харин тэдээндэ һайшаагдаха юумэ гэнэн зүрхэнһөөн, Бурханда һүгэдэн, ходо хэжэ байгты+. 23Ямаршье юумэ хэхэдээ, эзэдынгээ магтаалда хүртэхын тула бэшэ, харин Дээдын Эзэнэй һайшаалда хүртэхын тула үнэн зүрхэнһөө зүдхэжэ байгаарайт. 24Дээдын Эзэнэй өөрынгөө хүнүүдтэ бэлдээд байһан юумые тэрээнһээ залгамжалан абахат гэжэ мэдэжэ байгты. Таанад бодото Эзэн Христосто алба хэжэ байна гээшэт+. 25Гэмтэ юумэ хэһэн хүн бүхэн өөрынгөө буруугай зэргээр лэ абаха. Бурхан хүн бүхэниие нэрэ түрөөрнь бэшэ, харин үйлэ хэрэгүүдээрнь лэ шиидхэдэг юм+.

4

4^1Эзэд, өөһэдынгөө барлагуудта үнэн сэхээр хандажа байгты. Таанад өөһэдөө тэнгэридэ Эзэнтэй байһанаа мэдэнэ ха юмта.

Һүүлшын заабари

2Үргэлжэ Бурханда баяр хүргэн зальбаржа байгты, зальбархадаа, һэргэлэн байгты+. 3Христос тухай нюусые тайлбарилхадамнай, Бурханай үгые дэлгэрүүлхэдэмнай, Бурханай бидэндэ һайн боломжо үгэжэ байхынь тулада, таанад бидэнэйшье түлөө баһа зальбаржа байгты. Христос тухай номноһонойнгоо түлөө би мүнөө түрмэдэ һуужа байнаб+. 4Тэрэ нюусые номноходоо шадаха зэргээрээ ойлгосотой болгон хэлэжэ байхымни тулада зальбаржа байгты.

5Сагаа гээнгүй һүзэглэдэггүй зондо аша туһа хүргэжэ байгаарайт, тэдэндэ ехэл ухаамсараар хандажа байгаарайт+. 6Хэлэхэдээ таанад зохисохо болон һонирхохо юумэ ходо хэлэжэ байха, тиин хүн бүхэндэ яажа зүб харюу үгэхые мэдэжэ байха ёһотойт+.

Һүүлшын амаршалга

7•Бидэнээр хамта Дээдын Эзэндэ алба хэдэг үнэн сэхэ, инаг хайрата манай дүү Тихик нам тухай таанадта дуулгаха+. 8Бидэнэй яажа ажамидаржа байһан тухай таанад дуулаад, урмашахынтнай тула би тэрэниие таанадта ябуулаа һэм+. 9Тихиктэй хамта таанадай нэгэн болоһон, манай найдалтай болон инаг хайрата дүү Онисим ябалсаа. Тэдэнэр эндэ боложо байһан бүхы юумые таанадта хөөрэжэ үгэхэ+.

10Намтай хамта түрмэдэ һууһан Аристарх, Варнавын аша хүбүүн Марк таанадта мэндые хүргэнэ. (Маркын таанадта ошоболнь, тэрэниие угтажа абаха захиралта таанадта үгтэһэн байна)+. 11Иуст гэжэ нэрлэгдэдэг Иисус таанадта баһа мэндые хүргэнэ. Эдэ гурбан Бурханай эрхэ засагай мандахын тула намтай хамта хүдэлжэ байһан еврей һүзэглэгшэд юм, тиин тэдэ намда ехэл аша туһатай байгаа юм+. 12Иисус Христосой зараса, таанадай үшөө нэгэн болохо Епафрас таанадта баһа амар мэндые хүргэнэ. Тэрэ таанадай эрхим түгэс боложо, Бурханай эрхэ хүсэлые бүрин мэдэжэ байхын тула таанадай түлөө үргэлжэ Бурханда зальбардаг юм+. 13Таанадай болон Лаодики, Иераполь хотодо байһан хүнүүдэй түлөө тэрэнэй ехэл эршэтэйгээр ажаллажа байдагыень би өөрөө баталжа шадахаб. 14Манай эрхим хүндэтэ Лука эмшэ ба Демас хоёр таанадта мэндые хүргэжэ байна+.

15Лаодики хотын һүзэглэгшэдтэ, Нимфада, тэрэнэй гэртэ суглардаг һүзэглэгшэдэй бүлгэмдэ бидэнһээ мэндые дамжуулаарайт+. 16Таанад энэ хандалгые уншаад, һүүлдэнь Лаодики хотын һүзэглэгшэдэй бүлгэмдэ баһа уншуулаарайт. Тиихэтэй сасуу Лаодики хотын һүзэглэгшэдтэ минии эльгээһэн хандалгые таанад уншаарайт+. 17«Дээдын Эзэнэй даалгаһан ажалые бүтээгээрэй», – гэжэ Архипда хэлээрэйт+.

18Павел таанадые амаршална гэжэ би өөрын гараар бэшэнэб. Гэнжэнүүдээр хүлеэтэй байһан тухаймни һанажа байгаарайгты.

Бурханай үршөөл хайра та бүхэнтэй оршожо байхань болтогой+.

* Зарим эхэ бэшэгүүдтэ: Бурхан Эсэгэһээ болон манай Дээдын Эзэн Иисус Христосһоо үршөөл хайра ба амгалан тайбаниие айладхана гэжэ бэшээтэй байдаг.

* Ондоогоор замбуулин юртэмсэ тухай гол һургаалнуудһаа эхи абадаг гэһэн удхатай.

+ 1:1 Элшэнэрэй 16:1
+ 1:3 Эфесэйхиндэ 1:15-16
+ 1:5 Мат 6:20, Пётрой 1-дэхи хандалга 1:4

+ 1:6 Мат 24:14, Мат 28:19, Римэйхиндэ 10:18, Колоссынхидтэ 1:6

+ 1:7 Колоссынхидтэ 4:12, Филимондо 1:23

+ 1:9 Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 1:11, Филиппынхидтэ 1:9, Филимондо 1:6

+ 1:10 2 Коринф 5:9, Эфесэйхиндэ 4:1, Филиппынхидтэ 1:27, Пётрой 2-дохи хандалга 3:18, Эфесэйхиндэ 4:15

+ 1:11 Эфесэйхиндэ 3:16

+ 1:13 Элшэнэрэй 26:18, Эфесэйхиндэ 6:12, Пётрой 2-дохи хандалга 1:11

+ 1:14 Эфесэйхиндэ 1:7

+ 1:15 2 Коринф 4:4, Евр 1:3, Римэйхиндэ 8:29, Гэршэлгэ 3:14

+ 1:16 Иоанн 1:3, Римэйхиндэ 11:36, 1 Коринф 8:6, Евр 1:2, Евр 2:10

+ 1:18 Эфесэйхиндэ 1:22-23, Элшэнэрэй 26:23, 1 Коринф 15:20, Гэршэлгэ 1:4-5, Гэршэлгэ 3:14

+ 1:19 Колоссынхидтэ 2:9

+ 1:20 2 Коринф 5:18, Эфесэйхиндэ 1:10, Эфесэйхиндэ 2:14

+ 1:21 Эфесэйхиндэ 2:1-2, Эфесэйхиндэ 2:12

+ 1:22 Иудын хандалга 1:24, Эфесэйхиндэ 1:4, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 4:7

+ 1:23 Элшэнэрэй 14:22, Марк 16:15, Эфесэйхиндэ 3:7

+ 1:24 2 Коринф 7:4, 2 Коринф 12:15, 2 Коринф 1:5, Филиппынхидтэ 3:10

+ 1:25 Эфесэйхиндэ 3:2

+ 1:26 Римэйхиндэ 16:24, Эфесэйхиндэ 3:9

+ 1:27 Эфесэйхиндэ 1:18, Эфесэйхиндэ 3:16, Колоссынхидтэ 2:2, Римэйхиндэ 5:2, Римэйхиндэ 8:17, Тимофейдэ 1-дэхи 1:1

+ 1:29 1 Коринф 15:10, Филиппынхидтэ 1:30, Тимофейдэ 1-дэхи 4:10

+ 2:2 Колоссынхидтэ 1:27, Эфесэйхиндэ 6:22, Колоссынхидтэ 4:8

+ 2:3 Римэйхиндэ 11:33, 1 Коринф 1:24, 1 Коринф 2:7

+ 2:4 Римэйхиндэ 16:18
+ 2:5 1 Коринф 5:3, 1 Коринф 14:40
+ 2:6 Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 4:1

+ 2:7 1 Коринф 3:11, Эфесэйхиндэ 2:20, Эфесэйхиндэ 3:17, Гэршэлгэ 21:14, Эфесэйхиндэ 5:20, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 1:3, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 2:13

+ 2:8 Марк 7:3, Галадуудта 1:14, Галадуудта 4:9, Марк 13:5, Иоаннай 1-дэхи хандалга 3:7, Эфесэйхиндэ 5:6, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 2:3

+ 2:9 Иоанн 1:14, Колоссынхидтэ 1:19

+ 2:10 Эфесэйхиндэ 1:21-22, Эфесэйхиндэ 3:19

+ 2:11 Эфесэйхиндэ 2:11, Римэйхиндэ 2:29, Колоссынхидтэ 3:9

+ 2:12 Римэйхиндэ 6:4

+ 2:13 Эфесэйхиндэ 2:1, Эфесэйхиндэ 2:5, Элшэнэрэй 3:19

+ 2:14 Римэйхиндэ 7:4

+ 2:15 2 Коринф 2:14, Иоанн 12:31, Иоанн 16:11

+ 2:16 Римэйхиндэ 14:5, Галадуудта 4:10, Римэйхиндэ 14:3, Римэйхиндэ 14:17, Евр 9:10

+ 2:17 Евр 8:5, Евр 10:1

+ 2:19 Пётрой 2-дохи хандалга 3:18, Эфесэйхиндэ 4:15-16, Колоссынхидтэ 1:10

+ 2:20 Римэйхиндэ 6:2, Колоссынхидтэ 3:3, Галадуудта 4:9

+ 2:21 Тимофейдэ 1-дэхи 4:3

+ 2:22 Мат 15:9, Марк 7:7

+ 3:1 Колоссынхидтэ 2:12, Элшэнэрэй 7:55-56, Римэйхиндэ 8:34, Эфесэйхиндэ 1:20,

+ 3:3 Римэйхиндэ 6:2, Римэйхиндэ 6:7, Галадуудта 5:24, Колоссынхидтэ 2:20

+ 3:4 Иоанн 11:25
+ 3:5 Эфесэйхиндэ 5:5, Римэйхиндэ 8:13
+ 3:6 Римэйхиндэ 1:18, Эфесэйхиндэ 5:6
+ 3:7 Эфесэйхиндэ 2:2, Эфесэйхиндэ 4:17

+ 3:8 Яковай хандалга 1:21, Пётрой 1-дэхи хандалга 1:21, Эфесэйхиндэ 4:22, Эфесэйхиндэ 4:31

+ 3:9 Эфесэйхиндэ 4:25, Колоссынхидтэ 2:11

+ 3:10 Эфесэйхиндэ 4:24

+ 3:11 Римэйхиндэ 2:28-29, 1 Коринф 7:19, Галадуудта 3:28, Галадуудта 5:6, 1 Коринф 12:13, Галадуудта 5:6, Эфесэйхиндэ 2:14, 1 Коринф 15:28, Эфесэйхиндэ 1:23

+ 3:12 Лука 18:7, Римэйхиндэ 8:33, Тидтэ 1:1

+ 3:13 Эфесэйхиндэ 4:2, Мат 6:14-15, Марк 11:25-26, Лука 7:41-42, Эфесэйхиндэ 4:32

+ 3:14 1 Коринф 13:1, Эфесэйхиндэ 4:3, Эфесэйхиндэ 5:2

+ 3:15 Иоанн 14:27, Иоанн 16:33, Филиппынхидтэ 4:7, Эфесэйхиндэ 2:16

+ 3:16 Иоанн 15:3, Эфесэйхиндэ 5:19
+ 3:17 1 Коринф 10:31
• 3:18 Эфесэйхиндэ 5:22
+ 3:18 Пётрой 1-дэхи хандалга 3:1
+ 3:19 Пётрой 1-дэхи хандалга 3:7

+ 3:22 Пётрой 1-дэхи хандалга 2:18, Тимофейдэ 1-дэхи 6:1, Тидтэ 2:9

+ 3:24 Эфесэйхиндэ 6:8

+ 3:25 Мат 22:16

+ 4:2 Лука 18:1, Лука 21:36, Римэйхиндэ 12:12, Эфесэйхиндэ 6:18, Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:17

+ 4:3 Элшэнэрэй 4:29, Римэйхиндэ 16:24, Эфесэйхиндэ 6:19-20, Филиппынхидтэ 1:7, Филимондо 1:1

+ 4:5 Эфесэйхиндэ 5:15-16
+ 4:6 Пётрой 1-дэхи хандалга 3:15
• 4:7 Эфесэйхиндэ 6:21-22
+ 4:7 Элшэнэрэй 20:4
+ 4:8 Колоссынхидтэ 2:2
+ 4:9 Филимондо 1:10, Филимондо 1:16

+ 4:10 Элшэнэрэй 19:29, Филимондо 1:24, Элшэнэрэй 12:12, Элшэнэрэй 15:37-38

+ 4:11 Элшэнэрэй 1:23, Элшэнэрэй 18:7

+ 4:12 Колоссынхидтэ 1:7, Филимондо 1:23

+ 4:14 Тимофейдэ 2-дохи 4:10-11, Филимондо 1:24

+ 4:15 Римэйхиндэ 16:5
+ 4:16 Фессалоникиинхидтэ 1-дэхи 5:27
+ 4:17 Филимондо 1:2

+ 4:18 1 Коринф 16:21, Галадуудта 6:11, Фессалоникиинхидтэ 2-дохи 3:17, Филимондо 1:19

+ https://ibt.org.ru/ftpmirror/pub/ebook/BUR/BUR/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/1-Шэнэ%20Хэлсээн,%202010/Шэнэ-Хэлсээн__Full.azw3

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

1. А

2. Б

3. В

4. Г

5. Д

6. Е

7. И

8. Л

9. М

10. Н

11. П

12. Р

13. С

14. Т

15. Ү

16. У

17. И

18. Ф

19. Х

20. Һ

21. Ш

22. Э

23. Я

Аарон

– Моисейн аха. Гансал тэрэ өөрөө, мүн тэрэнэй үри һадаһад санаартын алба гүйсэдхэхэ, Израилиин арадай түлөө Бурханда тахил үргэхэ эрхэтэй байгаа.

Абарагша

– Бурхан бүхы арадуудай Абарагшаар Иисус Христосые табяа. Иисус Христос хүнүүдые нүгэл шэбэлэй богоолшолгоһоо абарна, нүгэл шэбэлэй түлөө зэмэлүүлэн хэһээгдэхэһээ, хэтын хосоролгоһоо абарна.

Абраһам

– багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө 2000 жэлэй урда тээ ажаһуугаа. Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталһан байгаа. Израилиин арад Абраһамһаа эхи абадаг. Тэрэ еврейнүүдэй элинсэг хулинсаг болоно. Абраһам Бурханай үгэ дууладаг, тэрээндэ үнэн сэхэ, бүрин найдадаг бэлэй. Тиимэһээл Абраһамые «этигэл һүзэгэй эсэгэ» гэжэ нэрлэдэг.

Агриппа

– (2-дохи Агриппа) – Ирод 1-дэхи Агриппын хүбүүн. Тэрэ болбол Христосой түрэхэһөө хойшо 53–93 онуудта Палестина ороной нэгэ хэһэгыень зонхилдог һэн.

Ада шүдхэр

– шолмосто (сатанада) алба хэдэг, тэрэнэй эрхэ хүсэлые бэелүүлдэг, тэрэнэй мэдэлдэ байдаг амитан.

Алой

– энэ ургамалай набшануудһаа үнэтэй хангалтай тоһо шахадаг. Үхэһэн хүнэй бэе хүдөөлүүлгэдэ бэлдэхэдээ энэ хангалтай тоһо хэрэглэдэг байгаа.

Бурханай дуунууд (Псалтырь)

– Хуушан Хэлсээнэй номуудай нэгэнь болоно. Энэ ном Бурханда зорюулһан 150 магталнуудһаа бүридэнэ. Иудейнүүд эдэ магтаалта дуунуудые мүргэл хуралай үедэ дууладаг һэн.

Бурханай табисуурта

– еврей хэлээр Машиах, грек хэлээр Христос, «Түрхигдэһэн» гэһэн удхатай. Иисусай нэрэ түрэнүүдэй нэгэнь болоно. Израилиин хааниие һунгахадаа, Бурханай тогтооһон ёһоор һунгагдаһан хүнэй толгойе санаартан ургамалнуудай хангалтай тоһоор түрхидэг байгаа. Иисус Христос болбол «тоһоор түрхигдэһэн», газар дэлхэйе абархын тула Бурханай һунгажа табиһан нэгэн юм.

Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ

– мүнөө үеын газар дэлхэйн, мүн ерээдүйн газар дэлхэйн хүн зоной, хамаг оршожо байһан юумэнүүдэй Бурханай захиргаан доро байжа, Бурханай эрхэ мэдэлээр ажамидархые удхална. Иисус Христос Бурханай хаан орон тухай үргэлжэ һургадаг байгаа.

Бурханай Хурьган

– Табан номһоо хаража үзэбэл, Моисейн Хуулиин ёһоор хүн бүхэн өөрынгөө нүгэл шэбэл хүлисүүлхын тула хурьга тахил болгон үргэхэ ёһотой байгаа. Мүн лэ Иисус Христосые Бурханай Хурьган гэжэ нэрлэнэ, юундэб гэбэл, Бурхан тэрээниие хүн бүхэнэй нүгэл шэбэлэй түлөө тахил болгожо үргэһэн байгаа.

Бурханай Эльгээмэл

– Бурханда алба хэдэг, захиралтаарнь хүнүүдтэ туһалдаг амитан.

Бэлгээ отолуулха

– Бурхан Абраһамтай хэлсээ баталаад, энэ хэлсээнэйнгээ һүлдэ тэмдэг болгон Абраһамые өөрыень, гэртэнь байһан бүхы эрэшүүлые, хойто үенүүдтэ түрэхэ бүхы хүбүүдые бэлгээ отолуулхыень захирба.

Ваал

– эртэ урдын сагта хананейнүүдэй шүтэн мүргэдэг бурхан болоно.

Вавилон

– Хуушан Хэлсээнэй хүсэн түгэлдэр байха үе сагта Вавилоной хаан орон Израилиин арадай хамагай хэрзэгы дайсан байгаа. Шэнэ Хэлсээндэ «Вавилон» гэдэг үгэ шолмосой хаан ороной бэлгэ тэмдэг болоно.

Валаам

– Хуушан Хэлсээнэй үедэ ажамидарһан лүндэншэн. Шэнэ Хэлсээндэ тэрэ муу муухайгай, нүгэл шэбэлэй бэлгэ тэмдэг болоно.

Гоморро

– Амигүй далайн шадар оршодог табан хотонуудай хоёрынь «Содом» ба «Гоморро» гэжэ нэрэтэй байгаа. Эдэ хотын зоной нүгэл шэбэлэйнь түлөө Бурхан Содом, Гоморро хоёрто гал дүлэнтэй болон хүхэртэй бороо оруулжа, эдэ хотонуудые усадхаа юм.

Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан

– Һүмэ барихынгаа урда тээ израильшууд Гэршэлгын Майхан соо Бурханда мүргэдэг, тахилаа үргэдэг бэлэй.

Гэршэлгын Майхан

Давид

– Израилиин хоёрдохи хаан (багсаажа хэлэбэл, Христосой түрэхын урда 1003 онһоо эхилэн захираа). Давид Израилиие агууехэ улас болгожо мандааһан, Иерусалимые тэрэнэй ниислэл хото болгоһон байгаа. Давид хаан мүн лэ шадабаритай сэрэгшэн, агууехэ шүлэгшэн байгаа, тэрэнэй Бурханиие магтаһан олон магтаал дуунуудынь мэдээжэ. Тэрэнэй бэшэһэн магтаалта дуунууд Бурханай дуунуудай (Псалтырь) номой диилэнхы хубиие эзэлнэ.

Дээдын Эзэнэй Үдэр

– зарга шүүбэри хэхэеэ Дээдын Эзэнэй ерэхэ үдэр. Энэ үдэр Иисус Христосой ашаар Бурхан бүхы газар дэлхэйнхидые шүүбэрилхэ юм. Энэ үдэрые баһа «Зарга шүүбэриин үдэр» гэжэ нэрлэдэг.

Елисей

– Христосой түрэхэһөө 800 жэлэй урда тээ ажаһууһан Бурханай лүндэншэн. Тэрэ Илия лүндэншэдэ туһалдаг, наһанһаа нүгшэһэнһөөнь хойшо лүндэншын алба гүйсэдхэжэ байгаа.

Иеремия

– Христосой түрэхэһөө 500–600 жэлэй урда тээ ажамидарһан лүндэншэн.

Илия

– дүтэлүүлжэ хэлэбэл, Христосой түрэхэһөө хойшо 800-аад онуудта ажамидарһан лүндэншэн. Израилиие зонхилһон Ахав хаанай, тэрэнэй Иезавель һамганай онгонуудта мүргэхэдэ, Илия лүндэншэ тэдээндэ Бурханай үгэ хэлэдэг һэн. «Бурханай табисууртын газар дэлхэйдэ ерэхые Илия бэлдэжэ үгэхэ» гэжэ Малах лүндэншын хэлэһые иудейнүүд мэдэжэ байгаа.

Иона

– Бурханай лүндэншэн.

Иосиф

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Аханарынь тэрэниие барлаг болгон Египет руу худалдаһан байгаа. Египедэй хаан тэрэниие хаан оронойнгоо захирагшаар табяа бэлэй.

Ирод

– 1) Агууехэ Ирод: Христосой түрэхэһөө урда 37 онһоо эхилэн Христосой түрэхын 4 он болотор бүхы Палестиные захиржа байһан иудейн хаан. Эгээл тэрэнэй захиралтын үедэ Иисус Христос түрөө юм. 2) Ирод Антипа, Агууехэ Иродэй хүбүүн: Христосой түрэхын 4 онһоо 39 он болотор Галилей можын захирагша байһан. 3) 1-дэхи Ирод Агриппа, Агууехэ Иродэй аша хүбүүн. Тэрэ Христосой түрэхын 41 онһоо 44 он болотор Палестиные захирдаг, христос шажантаниие гайтайгаар мүрдэдэг һэн. (Элшэнэрэй бүтээһэн хэрэгүүд)

Исаак

– багсаабал, Христосой түрэхэһөө 1900-аад жэлэй урда тээ түрөө. Абраһам Сара хоёрой хүбүүн.

Исайя

– Христосой түрэхэһөө 700-аад жэлэй урда тээ Иерусалимда ажаһууһан лүндэншэн.

Иссоп

– иудейнүүдэй шажанай ёһололдо хэрэглэдэг ургамал. Тэрэнэй набшаһа гү, али һалааень санаартан шэнгэн юумэн соо (жэшээлбэл, тахил болгон үргэгдэһэн амитанай шуһан соо) дүрөөд, хүниие гү, али үгы һаа юумэ Бурханай урда тээ сэбэрлэхын тула тэрээгээр сасадаг байгаа.

Левий

– Яковай арбан хоёр хүбүүдэй нэгэн. Бурханай захиралтаар гансал Левиин обогой Аароной үри һадаһад Һүмэдэ санаартын алба гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа. Энэ обогой ондоо угсаатан санаартанай туһалагшадай алба хэжэ байгаа.

Левит

– Левиин обогой хүн. Энэ обог Һүмэдэ санаартанай туһалагшадай алба хэхээр шэлэгдэжэ абтаһан байгаа.

Лот

– Абраһамай дүүгэй хүбүүн. Зальхай забхай ябадалаар суурхаһан Содом хото усадхахын урда тээ Бурхан Лотые гэр бүлэтэйнь хото-һоо гаргажа абараа юм.

Лүндэншэн

– Бурханай шэлэжэ абаһан хүн. Лүндэншэн Бурханһаа дуулаһан үгэнүүдые хүнүүдтэ хүргэхэ, айладхаха үүргэтэй байгаа.

Мелхиседек

– Салимай хаан, санаартан. Абраһамай тэрээндэ байлдаанда олзолһон юумэнүүдэйнгээ арбанай нэгэ хубиие үгэхэдэ, Мелхиседек Абраһамые үреэлэй һайнаар үреэгээ һэн. Мелхиседек тухай Табан ном соо, Ажабайдалай ном соо 14:17–20 шүлэгүүдтэ бэшээтэй байдаг.

Моисей

– Израилиин агууехэ лүндэншэн. Израилиин арадые Бурханай Египедһээ гаргажа байхада, мүн тэрэнэй удаа еврейнүүдэй сул губяар тэнэжэ байхада, Моисей израильшуудые хүтэлжэ ябаа. Еврейнүүдэй сахижа байха ёһотой Хуулиие Бурхан Моисейгээр дамжуулан үгөө. Энэ Хуули (Моисейн ном гэхэ гү, али үгы һаа Моисейн Хуули гэгдэдэг) Библиин түрүүшын табан ном соо үгтэнэ.

Нангин Һүлдэ

– Бурханай Һүлдэ, тиимэһээл тэрэ Бурханай шэнжэ шанартай юм. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, Иисус Христосто этигэһэн зон Нангин Һүлдые тогтоожо абана.

Ниневи

– Ассирийн хаан ороной ниислэл хото.

Ной

– Газар дэлхэйе һүнөөн Бурханай уһан галаб эрьюулхын урда тээ Бурханай захиралтаар Ной томо корабль баряад, тэндээ гэр бүлэтэйгөө орожо, үхэлһөө абарагдаһан байгаа.

Нүгэл шэбэл

– Бурханай тогтооһон захяа заабари мэдэрэлтэйгээр, мүн ойлгоношьегүй эбдэлгэ, Бурханай үгэ дуулангүй, Бурханда зүрюу байлга.

Паасха

– Израилиин арадай һайндэр. Бурханай захирһан ёһоор тэдэнэр египедэй богоолшолгоһоо сүлөөтэй болоһоноо тэмдэглэдэг.

Реббека

– Абраһамай Исаак хүбүүнэй һамган, Исав Яков хоёрой эжы.

Рим

– Иисус Христосой газар дэлхэйдэ ажамидарха үедэ энэ томо гэгшын хаан орон олон оронуудые, тэрэнэй тоодо Израилиие мэдэлдээ абаад байгаа. Тэрэнэй ниислэл хотонь баһал Рим гэжэ нэрэтэй һэн.

Саддукей

– голдуу санаартанһаа болон баян зонһоо бүридэһэн бүлгэмэй гэшүүн. Саддукейнэр иудей арадай ёһо гурим баримталдаг һэн. Фарисейнүүдһээ ямар илгаатай байнаб гэбэл, тэдэнэр үхэлһөө амидырха ушарта этигэдэггүй, гансал Моисейн Табан номые Бурханай үгэ гэжэ тоолодог байгаа.

Самуил

– Израилиин һүүлшын агууехэ зарга шүүгшэ (Христосой түрэхэһөө урда 1130 онуудта ажаһуугаа). Самуил лүндэншэнһөө хойшо Израильда хаанууд захирдаг болоо. Самуил болбол Саул Давид хоёрые хаан шэрээдэ һуухадань тоһоор түрхеэ юм.

Санаартан

– Һүмэдэ алба хэдэг хүн. Бурханда тахил тахихань санаартын гол үүргэ байгаа. Тэрээнһээ гадна санаартан шажанай бусад албануудые гүйсэдхэдэг һэн. Бурханай захиһан ёһоор Израильда гансал Аароной обогой зон санаартын алба гүйсэдхэдэг бэлэй.

Сара

– Абраһамай һамган, Исаагай эхэнь.

Сатана

– Шолмос гэжэ үгэ хара.

Соломон

– Давидай хүбүүн, Давидһаа хойшо Израилиин хаан (Христосой түрэхэһөө урда 961–922 онуудта захираа). Соломоной захиржа байха үедэ Израилиин улас ехэл мандажа байгаа. Соломон Иерусалимда хамагай түрүүшын Һүмэ баряа һэн.

Суббото

– иудейнүүдэй Бурханда зорюулһан амаралтын үдэр. Энэ үдэр ажал хэхэнь хорюултай байгаа.

Табидахи үдэрэй һайндэр

– Паасхын һайндэрэй үнгэрһэнһөө хойшо иудейнүүдэй табидахи үдэртэнь тэмдэглэдэг ургаса хадалгын түгэсхэлэй һайндэр.

Тахилай шэрээ

– амитадые тахил болгон үргэхын тула шулуу, шабар ба түмэрөөр бүтээгдэһэн үндэр газар. Моисейн үе сагһаа эхилэн, тахилай шэрээ гансал Майхан соо, һүүлдэнь гансал Һүмэ соо байгаа. Тахил үргэхэ алба гансал санаартад гүйсэдхэхэ ёһотой байгаа.

Тоһоор түрхихэ

– тусхай албан тушаалда табигдаһанай бэлгэ тэмдэг болгон хүнэй толгой хангалтай тоһоор түрхидэг, үгы һаа дэрэнь адхадаг һэн. Иимэ ёһолол хаанай, санаартанай, заримдаа лүндэншын албан тушаалда хүртэһэн ушарта үнгэргэдэг байгаа.

Үргэл үргэхэ, тахил тахиха

– израильшууд үйлэдэһэн нүгэл шэбэлээ арилгахын тула амитадые тахил болгон үргэдэг, мүн Бурханиие магтан алдаршуулхын тула баяр баясхалангай үргэлнүүдые үргэдэг һэн. Жэшээнь, тахил болгон тугал, хони, тэхэ ямаануудые, мүн гулабхаа, гурил, хилээмэ үргэдэг ёһо бии бэлэй. Тахил тахилгын дүримүүд «Табан ном» соо үгтэнэ. Шэнэ Хэлсээнһээ хаража үзэбэл, хүн түрэлхитэнэй бүхы нүгэл шэбэлые хүлисүүлхэ аргатай Бурханай үргэһэн ори ганса тахилынь Иисус Христос болоно.

Уһан арюудхалга

– Шэнэ Хэлсээндэ хоёр янзын уһан арюудхалга тухай хэлэгдэнэ.

Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга

– нүгэл шэбэлнүүдээ мэдэрэн, дахин нүгэл шэбэл үйлэдэхэгүй, өөрыгөө Бурханда зорюулха шиидхэбэри гаргаха гэһэн удхатай. Һайн Мэдээсэлнүүд соо эгээл тиимэ уһан арюудхалганууд тухай хэлэгдэнэ. (Мат. 3:1–6) Иисус Христосой амидырһан хойно уһан арюудхалга бүри гүнзэгы, дэлгэрэнгы удхатай болоо: Христосой үхөөд амидырһандал адли тэрэ ёһолол уһаар арюудхуулһан хүнэй үхэһэн, тиигээд Иисусай түлөө ажамидархын тула үхэлһөө амидырһыень тэмдэглэдэг болоо.

Фарисей

– эртэ урдын сагта еврей шажанай бүлгэмэй хүн. Фарисейнүүд Моисейн Хуули, мүн хойшодоо тэрэ хуулида нэмэгдэһэн ёһо гуримуудые хатуугаар баримталдаг байгаа.

Христос шажантан

– Бурханда һүзэглэгшэ; Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлнүүдээ хүлисүүлһэн, Бурханай абаралда хүртэһэн хүн; Бурханай табисуурта Христосые дахагша.

Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн

– тиигэжэ Һайн Мэдээсэл соо Иисус Христос өөрыгөө нэрлэнэ. Тиигэжэ тэрэ нэгэ зэргэ хүн шанартай, мүн бурхан шанартай байһанаа гэршэлнэ.

Хуули (Моисейн Хуули)

– Израилиин арадта үгтэһэн Бурханай хуули. Моисейгээр дамжуулан үгтэһэн арбан захяа заабари, али үгы һаа Табан ном, заримдаа Хуушан Хэлсээнэй бүхы номуудые «Хуули» гэжэ тоолодог. Дүрим тогтоолнуудай, захяа заабаринуудай суглуулбариһаа бүридэһэн Хуули болбол арадайнь яажа өөһэдыгөө абажа ябаһайб гэжэ Бурханай хүсэһые, мүн яажа Израилиин арадай ажамидарха ёһотой байһые харуулдаг һэн.

Хуушан Хэлсээн

– олон хүнүүдэй удаан саг соо (мянган жэлэй туршада) бэшэһэн номуудай суглуулбари. Эдэнь хүнүүдэй тогтоожо абаад, удаань саарһан дээрэ буулгажа бэшэһэн Бурханай үгэ болоно.

Хэлсээн (гэрээ)

– Библи соо Бурханай болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээн (гэрээ) гол һуури эзэлнэ. Һүр хүсэтэй Бурхан хүн түрэлхитэндэ туһалхаар гараа һарбайна. Тэрэ өөрөө хүн түрэлхитэнтэй хэлсээ батална. Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо баталагдаһан хэлсээнүүдэй нэн шухалнуудынь Хуушан, мүн Шэнэ хэлсээн хоёр болоно. Бурханай Моисейгээр дамжуулан Синай хада дээрэ Израильтай баталһан хэлсээе «Хуушан Хэлсээн» гэжэ нэрлэдэг (Табан ном, Гаралга, Хуулиин дабталга). Бурхан болон хүнүүдэй хоорондо шэнэ хэлсээнэй баталагдаха тухай лүндэншэд уридшалан хэлэдэг һэн. Шэнэ Хэлсээнэй номуудһаа хаража үзэбэл, Шэнэ Хэлсээн Иисус Христосой үхөөд амидырһан ябадал дээрэ һуури татана, тэрэнэй шуһаар баталагдана. (1 Коринф. 11:25; Евр. 7:22; 8:13)

Хэлсээнэй абдар

– модоор хэгдэһэн, алтаар хушагдаһан абдар. Доторынь шулуун хабтагайнууд дээрэ бэшээтэй Бурханай арбан захяа заабаринууд хадаглагдадаг һэн. Энэ абдар Майханай, мүн удаань бодхоогдоһон Һүмын Хамагай Нангин газарта хадаглагдадаг һэн.

Һайн Мэдээсэл

– Израильда Дээдын Эзэнэй үгэһэн найдуулга Иисус Христос соо бүрин дүүргэгдэһэн байна. Бүхы хүн түрэлхитэндэ тэрээгээр дамжан абаралтын зам харуулагдаба, энэнь Бурханһаа хүн бүхэндэ үгтэһэн Һайн Мэдээсэл болоно.

Һүзэглэгшэд

– абаралгада хүртэһэн, Иисус Христосой ашаар нүгэл шэбэлээ хүлисүүлһэн, Бурханда бүрин найдадаг зон.

Һүзэглэгшэдэй бүлгэм

– Шэнэ Хэлсээндэ энэ үгэ хоёр удхатайгаар хэрэглэгдэдэг: 1) Иисус Христосто һүзэглэдэг нэгэ һууринда һуудаг һүзэглэгшэдэй бүлгэм; 2) Бүхы газар дэлхэй даяар ажаһуудаг христос шажантан бүрин хамтадаа.

Һүмэ

– Бурханай өөрынь үгэһэн хэб маягаар баригдаһан тахил тахидаг, мүргэл хэдэг байра. Һүмэ соо тахилай шэрээн байһан газарта гансал санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Һүмын хорёо соо оршодог байра хоёр: Нангин Газар ба Хамагай Нангин газар гэжэ нэрлэгдэдэг таһалгануудтай һэн. Хамагай Нангин газарта жэлдээ нэгэл дахин тусхай мүргэл хэхэеэ гансал ахамад санаартан орохо эрхэтэй байгаа. Энэ таһалга Нангин Газарай таһалгаһаа томо гэгшын хүшэгөөр илгаатай байгаа. Иисус Христосой уридшалан хэлэһэн ёһоор Христосой түрэхэһөө хойшо 1-дэхи үедэ римэйхид һүмэ бүрин һандаргаһан байна.

Шолмос

– ада шүдхэрнүүдэй ноён.

Элшэн

– Бурханай һунгаад, хүн зондо ябуулһан элшэн. Иисус Христосой мэдэлээр тэрээндэ эрхэ засаг үгтэнэ. Иисусай арбан хоёр шаби түрүүшын элшэнэр болоно.

Яков

– Исаагай хүбүүн. Тэрэниие баһа «Израиль» гэжэ нэрлэдэг.

Table of Contents

- Шэнэ Хэлсээн

- Оролто Үгэ

- Колоссынхидтэ

- 1
- 2
- 3
- 4

- Зарим Үгэнүүдые Тайлбарилһан Толи

- Аарон
- Абарагша
- Абраһам
- Агриппа
- Ада шүдхэр
- Алой
- Бурханай дуунууд (Псалтырь)
- Бурханай табисуурта
- Бурханай хаан орон, Бурханай хаан түрэ
- Бурханай Хурьган
- Бурханай Эльгээмэл
- Бэлгээ отолуулха
- Ваал
- Вавилон
- Валаам
- Гоморро
- Гэршэлгын Майхан, Нангин Майхан
- Давид
- Дээдын Эзэнэй Үдэр
- Елисей
- Иеремия
- Илия
- Иона
- Иосиф
- Ирод
- Исаак
- Исайя
- Иссоп
- Левий
- Левит
- Лот
- Лүндэншэн
- Мелхиседек
- Моисей
- Нангин Һүлдэ
- Ниневи
- Ной
- Нүгэл шэбэл
- Паасха
- Реббека
- Рим
- Саддукей
- Самуил
- Санаартан
- Сара
- Сатана
- Соломон
- Суббото
- Табидахи үдэрэй һайндэр
- Тахилай шэрээ
- Тоһоор түрхихэ
- Үргэл үргэхэ, тахил тахиха
- Уһан арюудхалга
- Иоанн лүндэншын уһан арюудхалга
- Фарисей
- Христос шажантан
- Хүн түрэлхитэнэй Хүбүүн
- Хуули (Моисейн Хуули)
- Хуушан Хэлсээн
- Хэлсээн (гэрээ)
- Хэлсээнэй абдар
- Һайн Мэдээсэл
- Һүзэглэгшэд
- Һүзэглэгшэдэй бүлгэм
- Һүмэ
- Шолмос
- Элшэн
- Яков